|
TARİHÇESİ
Ziraat Odaları, ilk kez 1881 yılında çıkarılan
bir tüzükle kurulmuştur. 1881-1897 döneminde
ziraat odalarının sayısı 99’a yükselmiştir. Bu
yıllarda, genel olarak bir danışma kurulu
niteliğinde olan ziraat odalarından beklenilen
hizmetler yeterli görülmemiştir. 1912 yılında
çıkarılan bir tüzükle ziraat odalarının ilçe
düzeyinde kurulması sağlanmıştır.
Başlangıçta, ziraat odalarına yeterince mali
kaynak temin edilemediğinden, odalar
kendilerinden beklenen görevleri
yapamamışlardır. Cumhuriyet döneminde, 1937
yılında yürürlüğe giren, 3203 Sayılı Ziraat
Vekaleti Vazife ve Teşkilatı Kanunu’nun 6 ve 7
inci maddelerine göre, ziraat odalarının yeniden
canlandırılmasına çalışılmış ve bu amaçla 1940
yılında birçok ziraat odasının seçimleri
yapılarak teşkilatlanma ağı genişletilmiştir.
Ancak, başarılı bir sonuç elde edilememiştir.
Sonraki yıllarda, ziraat odalarının, çiftçileri
bünyesinde toplayan aktif bir kuruluş olmaları
için özel bir kanuna ihtiyaç olduğu
anlaşıldığından, böyle bir kanunun çıkarılması
yönünde çalışmalar yapılmıştır.
6964 Sayılı Ziraat Odaları ve Ziraat Odaları
Birliği (TZOB) Kanunu 1957 yılında yürürlüğe
girmiştir. Ancak, kanuna ilişkin tüzüğün
zamanında çıkarılmaması nedeni ile ziraat
odalarının faaliyete geçmeleri 1963 yılından
itibaren başlamıştır. Aradan geçen süre
içerisinde, 6964 Sayılı Ziraat Odaları ve Ziraat
odaları Birliği Kanunu’nun bazı maddeleri, 1971
yılında 1330 Sayılı Kanun’la, 1984 yılında 2979
Sayılı Kanunla, 2004 yılında is 5184 ve 5234
sayılı Kanunlarla değişikliklere uğramıştır.
Çiftçilik ile uğraşanların yasal kuruluşu olan
ziraat odaları da, diğer meslek kuruluşları gibi
hukuki dayanağını Anayasa’dan alan kamu kurumu
niteliğinde mesleki kuruluşlardır.
Nitekim, Anayasanın 135 inci maddesinden
anlaşılabileceği gibi “kamu kurumu niteliğindeki
mesleki kuruluşlar” ancak kanunla
kurulabilmektedir. 6964 Sayılı Kanun’un 5184
Sayılı Kanun’la değişik 2 nci maddesine göre,
her ilin merkez ilçesi ile bağlı ilçeler ayrı
ayrı ilgili ziraat odasının faaliyet alanı
sayılmaktadır.
GÖREVLERİ
Ziraat odalarının görev tanımı, 6964 Sayılı
Kanun’un 5184 Sayılı Kanun’la değişik 1 inci
maddesinde yapılmıştır. Buna göre; “Ziraat
odaları, meslek hizmetleri görmek, çiftçilerin
müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, meslek
faaliyetlerini kolaylaştırmak, çiftçilik
mesleğinin genel menfaatlere uygun olarak
gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının
birbirleri ve halk ile olan ilişkilerinde
dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak, meslek
disiplin ve ahlakını kollayıp gözetmek,
çiftçilikle iştigal edenlerin mesleki hak ve
menfaatlerini korumak amacıyla kurulan, tüzel
kişiliğe sahip kamu kurumu niteliğinde meslek
kuruluşlarıdır.”
Ziraat odalarının görevleri 6964 Sayılı Kanun’un
3 üncü maddesinde ayrıntılı olarak
belirtilmiştir. Ziraat odalarının bu maddede
belirtilen görevleri; çiftçi kütükleri tutmak,
kayıtlı üyelerine girdi temin etmek ve dağıtmak,
kamu ve özel kurum ve kuruluşlara faaliyetleri
ile ilgili önerilerde bulunmak ve iş birliği
yapmak, tarım ve tarımsal kalkınma ile ilgili
toplantılar düzenlemek ve bu tür toplantılara
katılmak, laboratuar, müze, örnek ziraat
işletmeleri, çiftçi danışmanlık merkezleri
kurmak, sulama, kurutma, ağaçlandırma, toprak
koruma ve verimliliği artırma konularında
çalışmalar yürütmek, sosyal amaçlı çalışmalara
destek olmaktır.
Birliğin (TZOB) görevleri 6964 Sayılı Kanunun 24
üncü maddesinde belirtilmiştir. Bunlar; tarımsal
politikaların genel menfaatlere uygun olarak
yürütülmesi amacıyla gerekli çalışmalarda
bulunmak, tarımla ilgili görüşlerini Hükümete ve
kamuoyuna duyurmak, çiftçilerin hak ve
menfaatlerini korumaktır. Bunun için,
çiftçilerin uygulanan politikalar hakkındaki
düşüncelerinden yararlanarak raporlar
hazırlanmaktadır. Böylece, tarım sektörünün ülke
ekonomisine yaptığı katkının arttırılmasına ve
çiftçilerin ekonomik ve sosyal yönlerden
gelişmesine çalışılmaktadır. Ayrıca, tarım
sektörü ile ilgili toplantılara iştirak
edilmekte veya bu tür toplantıların düzenlenmesi
konusunda çalışmalar yapılmaktadır. Tarım ile
ilgili yeni kanun teklifleri hazırlanmakta ve
hazırlanan kanun teklifleri ile ilgili görüş
bildirilmektedir.
TZOB’nin bir diğer işlevi de, Hükümet
yetkilileri ile görüşmeler yaparak, çiftçilerin
sorunlarını ve bunların çözümüne ilişkin
önerileri iletmesidir. Bunun yanı sıra, zaman
zaman yapılan bölgesel toplantılarla,
çiftçilerin uygulanan tarım politikaları ile
ilgili görüşleri belirlenmektedir.
ORGANİZASYON
6964 sayılı kanuna göre, her ilin merkez ilçe ve
bağlı ilçelerinde ziraat odasının kurulması
gerekmektedir. Ülkemizde halen 727 ziraat
odasında 4,5 milyona yakın çiftçi kayıtlıdır.
Ziraat odalarının hemen her belde, köy ve
mahallede bir delegesi bulunmaktadır. Ülke
genelinde köy delegelerinin sayısı 35.000'den
fazladır. Birliğimize ait tüm odalarda toplam,
15.000 yönetici ve 2500'den fazla personel
bulunmaktadır. Birlik merkezinde ise yaklaşık 70
kişi görev yürütmektedir. Merkezdeki idari
yapılaşma; başta 10 kişiden oluşan Yönetim
Kurulu Üyeleri olmak üzere, bir Genel Sekreter,
teknik ve idari olmak üzere iki Genel Sekreter
Yardımcısı ile bunlara bağlı birimlerden
oluşmaktadır. Teknik Genel Sekreter
Yardımcılığına bağlı birimler; Teknik Hizmetler
Kurulu Başkanlığı, Ticari ve Mali İşler Şube
Müdürlüğü, Dış İlişkiler Şube Müdürlüğü, Basın
ve Halkla İlişkiler Şube Müdürlüğü’dür.
İdari Genel Sekreter Yardımcılığına bağlı
birimler ise Teftiş Kurulu Başkanlığı, Hukuk
Müşavirliği, Muhasebe Şube Müdürlüğü, Odalar ve
Organizasyon Şube Müdürlüğü, Özel Kalem
Müdürlüğü, Personel ve İdari İşler Şube
Müdürlüğü’dür. Ayrıca, doğrudan başkana bağlı
Başkanlık Danışmanları bulunmaktadır.
Birlik Yönetim Kurulu başta olmak üzere, il ve
ilçe ziraat odalarının meclis ve yönetim kurulu
üye seçimleri için aşağıdaki süreç
izlenmektedir.
Odanın bulunduğu ilçe ve merkez ilçede her yıl
Eylül ayında köy muhtarlarınca köydeki
üreticiler hakkında ziraat odasına beyannameler
teslim edilmekte, dört yılda bir; Aralık ayında
köy delege seçimleri yapılmakta, seçilen
delegeler ile ertesi yıl Şubat ayında ziraat
odası seçimleri, Mart ayında ise ildeki ziraat
odaları aralarında genel kurul delege seçimi
yapmakta, Mayıs ayında da Birlik genel kurulu
ile seçim süreci tamamlanmaktadır.
Ayrıca il bazında, ülke genelinde 81 adet il
koordinasyon kurulu bulunmakta, kurul, ildeki
ziraat odaları arasındaki koordinasyon
çalışmalarını yürütmektedir. Öte yandan, illerin
bulundukları tarımsal bölgeler dikkate alınarak
oluşmuş bulunan 9 adet bölge başkanlığı
bulunmaktadır.
|
